Categorie archief: Schilderkunst

Sir Stanley Spencer in Kunsthal met ‘Schilderkunst Tussen Hemel en Aarde’

Deze expositie in de Kunsthal, Rotterdam is mijn eerste kennismaking met deze Britse schilder.

Wat ik verwachtte van deze expo was een redelijk duistere tentoonstelling van schilderwerken uit de 19e eeuw ongeveer. De flyer van de expo is heel erg duister, en er staat een man op die niet zo vrolijk kijkt. Door de kunsthal is er voor gekozen om een portret van een onbekend persoon op de flyer te zetten, wat uiteindelijk Spencer zelf blijkt te zijn. Dit maakt mensen wel nieuwsgierig naar de expositie maar ik ging er zelf van uit dat er alleen maar portretten van mensen zouden hangen. Dit was niet het geval en ik zat er helemaal naast.

Self Portrait – 1939

De naam ‘schilderkunst tussen hemel en aarde’ geeft wel wat hints over de onderwerpen van de expositie.  De schilderwerken hebben duidelijk iets te maken met Bijbelse verhalen want anders zou de titel niet helemaal kloppen. ‘Hemel’ is een bijbels begrip en aarde is de planeet waarop we leven. Dit betekent dat er een grens loopt tussen gelovigen en ongelovigen. Ik dacht zelf dat de expositie hierover zou gaan, en gedeeltelijk klopt dit. Hij belicht meer de hemel dan de hel en benadrukt het ‘mooie’ zoals broederschap en liefde.

Het eerste portret dat ik zie is een zelfportret van Spencer. Het is een portret van deze artiest op jonge leeftijd. Het heeft iets weg van een stripfiguur, maar dan heel erg realistisch. Het schilderij lijkt net een foto met een komische draai wat ik heel erg mooi vind.

We worden vervolgens rondgeleid door de jonge gids van de Kunsthal. Ze is jong, maar ze weet veel van de expositie en vertelt het verhaal ook met een zeer duidelijk aanwezige passie en liefde voor Sir Stanley Spencer. De kunstwerken die ze laat zien zijn erg interessant. Het tweede kunstwerk wat we te zien krijgen speelt zich af op een agrarisch landschap. Het is een Bijbelverhaal maar het speelt zich af in het dorp waar Spencer vandaan komt, namelijk Cookham. Het is best grappig om te zien hoe een bescheiden Britse jongen diverse Bijbelse verhalen kan laten afspelen in zijn eigen geboorteplek.

Dinner on the Hotel Lawn – 1956

Ook wordt er verteld over meer dan allen de verhalen achter de schilderijen, en wordt uitgebreid verteld over het leven van Spencer. Hij kwam uit Cookham maar studeerde in de grote stad: hij bleef kosten wat het kost in Cookham wonen. Hij ging ook trouwen in Cookham, nadat hij in het leger heeft gezeten tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Spencer heeft veel inspiratie gehaald uit zijn levenservaring, met name de oorlogen die hij heeft meegemaakt. Hij heeft zichzelf door zeer droevige tijden heen gesleept en dat verklaart het droevige zelfportret op de flyer van deze expositie. Ook veel stukken van Spencer gaan over de oorlog. In het stuk hiernaast, genaamd Travois Arriving with Wounded at a

Dressing Station at Smol, Macedonia, September 1916, wil Spencer een ander beeld over de oorlog naar buiten brengen dan zijn concurrenten. Hij wil met dit werk uitbeelden dat er veel sprake is van broederschap in het leger. Je ziet mensen op brancards liggen en een groot licht in een kamer wat een teken van hoop is. Je ziet daarentegen geen bloed of open liggende wonden, wat meeste schilders wel hebben achtergelaten over de oorlog. Spencer wou graag een ander beeld naar buiten brengen over de oorlog.

Het meest indrukwekkende werk van Spencer in de Kunsthal is naar mijn mening ‘The Ressurection’ uit 1926. De wederopstanding van Jezus en zijn volgelingen wordt afgebeeld op het plaatselijke kerkhof van Cookham. Dit werk van Spencer is gigantisch groot qua afmeting (ongeveer 3 bij 6 meter) en dat maakt een behoorlijke indruk. Het is zo confronterend om zo’n groot kunstwerk te zien en dan vervolgens alle details te bestuderen. Het werk van Spencer op zo’n gigantisch doek is echt tot in de puntjes verzorgd en verteld heel veel verschillende verhalen. Je kan daarom ook eindeloos lang kijken naar zo’n groot doek.

Resurrection, Cookham – 1926

In de Kunsthal hangen een aantal van Spencer’s werken die zo’n grote afmeting hebben. Die stukken vind ik het meest indrukwekkend van alle werken die er hangen. Deze gedetailleerde stukken van Spencer zijn ontzettend creatief en het lijkt net een fantasiewereld of illustraties uit kinderboeken. Zo is er een duidelijk verschil tussen de vrolijke, optimistische Spencer en de duistere, pessimistische Spencer: eigenlijk heel menselijk om twee verschillende eigenschappen uit te lichten en toe te passen in je werk.

Mijn ervaring was hoger dan mijn verwachting dus ik ben een tevreden mens. De expositie heeft me bijzonder verrast en ik was erg onder de indruk van de schilderstijl van Sir Staney Spencer. Ik zou zijn stijl omschrijven als realistisch, met een draai van gelukkige of droevige illustraties. Zoals ik al eerder zei, de manier waarop mensen worden vastgelegd doet me een beetje denken aan de illustraties van een stripboek. Misschien spreekt deze expositie zelfs hele jonge mensen aan, vanwege het ‘kinderlijke’ aspect van de illustraties. Sommige zijn een beetje somber waardoor kinderen sneller langslopen, maar dat is toch een kleiner aandeel van het aanbod.